توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٢٦ - اقسام و انواع طلب

تمنّى و استفهام و امثال ايندو معانى مصدريه آنها بوده نه كلاميكه مشتمل بر آنها است كه معناى اسمى باشد و شاهد ما براينكه معانى مصدريه آنها مطلوب و مراد است قول مصنف بوده كه گفته:

و لفظ موضوع براى آن كذا و كذا مى‌باشد چه آنكه على الظاهر لفظ [ليت‌] مثلا در معناى تمنّى كه از معانى مصدريه است استعمال مى‌شود نه آنكه در قول ما [ليت زيدا قائم‌] كه كلامى است مشتمل بر [ليت‌] بكار رود بنابراين بايد بگوئيم:

انشاء اگر طلب نبود همچون افعال مقاربه و افعال مدح و ذم و صيغ عقود و قسم و رب و امثال اينها پس در اينجا از آنها بحثى نداريم زيرا مباحث بيانى كه متعلق به آنها است اندك و ناچيز است مضافا باينكه اكثر آنها در اصل اخبارى بوده كه به انشاء نقل داده شده‌اند.

و اگر طلب باشد مستدعى و خواهان مطلوبى است كه در وقت طلب نبايد حاصل باشد چه آنكه طلب امرى كه حاصل است عقلا ممتنع ميباشد بنابراين اگر صيغ طلب براى مطلوبى كه حاصلست بكار روند ممتنع است بتوان آنها را بر معانى حقيقيه‌اشان جارى نمود بلكه بحسب قرائنى كه در دست مى‌باشد از آنها معانى متولد و حاصل مى‌شود كه با مقام تناسب دارند.

اقسام و انواع طلب‌

اقسام و انواع طلب بسيار بوده كه از جمله آنها تمنى مى‌باشد: